Billie Eilish'in Beyni Neden Farklı Çalışıyor?

Size iki şekil göstereceğim.

Biri yuvarlak, kavisli, yumuşak hatlara sahip.

Diğeri sivri, köşeli, neredeyse kırık bir cam parçası gibi.

Ve şimdi de size iki isim vereceğim. Hazır mısınız?

Boğuba ve Kiki. Hangisi hangisi?

Cevabı bir düşünün bakalım.

Boğuba bu şekillerden hangisi ve Kiki hangisi?

Yeterince düşündünüz mü?

Eğer yuvarlak olana boğba ve sivri olana da kiki dediyseniz tebrikler.

Dünyadaki insanların %95'iyle aynı cevabı verdiniz demektir.

İnsanların çoğu gerçekten de buna kiki, buna da boğba diyorlar.

Ama asıl ilginç olan bu değil.

Asıl ilginç olan iki kelime tamamen uydurma.

Hiçbir dilde bunların bir anlamı falan yok.

Yuvarlak şeklin boğba olması için hiçbir mantıksal neden yok.

Ama beynimiz bunu anında düşünmeden neredeyse refleks gibi yaptı ve bu kelimeleri bu şekillerle eşleştirdi.

Bu deneyi ilk kez 1929'da Alman psikolog Wolfgang Köhler yapmış.

O zamanki versiyonda kelimeler Maluma ve Takete'ymiş.

Ama sonuç aynı.

Yıllar sonra nörobilimci Ramachandran aynı deneyi hem Amerikalı üniversite öğrencileriyle hem de ta Hindistan'da Tamil konuşan insanlarla tekrarladı.

Ve tutarlılık oranı %95'in üstündeydi.

Daha sonra başka başka araştırmacılar bunu 2,5 yaşındaki çocuklarda 25 farklı dilde, 10 farklı yazı sisteminde tekrar tekrar test etti.

Hatta okuma yazma bilmeyen topluluklarda bile.

Sonuç hep aynı çıktı.

Peki neden böyle bir şey oluyor?

Diyeceksiniz ve ben de diyeceğim ki bunun kesin bir cevabı yok.

Ama en güçlü açıklama şu.

Boğba derken dudaklarımız yuvarlaklaşıyor ve ses kalınlaşıyor.

Kiki derkense böyle dilin damağı sert bir şekilde vurmaya başlıyor.

Ses keskin ve tiz.

Keskin derken bile kiki gibi çıkıyor.

İşte bu sırada beyin sesin fiziksel dokusunu şeklin görsel dokusuna eşliyor.

Yani aslında o anda farkında bile olmadan bir duyumuzu başka bir duyuyla karıştırıyoruz.

Ve bu karıştırmanın bir adı var.

Sinestezi.

Ama sinestezi az önce gördüğümüz gibi çoğumuz için sadece böyle bir tür anlık sezgisel eşleşmelerden ibaret kalıyor.

Fark etmiyoruz bile.

Oysa bazı insanlar için durum çok farklı.

Onlar için her ses bir renk, her harf bir doku, her gün bir şekil.

Ve bu insanların bir kısmı tarihteki en çarpıcı sanat eserlerini yarattı.

Tam da bu yüzden duyuları karıştırdıkları için.

Sinestezi Yunanca sin yani birlikte ve estesis yani algı kelimelerinden geliyor.

Duyuların birleşik algısı.

Nörolojik bir durum.

Bir duyu uyarıldığında beyin istemsiz olarak başka bir duyuyu da tetikliyor.

Bir sesi duyduğunda bir renk görüyorsun.