TÜRK KÜLTÜRÜ VE MİTOLOJİSİ: Avrasya Kaya Resimlerinde [Konuk: Halil Can Akgün]

de aslında aynı

yöntemi kullanıyoruz anladığım

kadarıyla. Yani gayin

çizilmesini belirli bir kültüre

atfediyoruz. Belirli temalar, belirli

sahneler bize burada

yol gösterici oluyor. Şey varsa

daha güzel oluyor mesela. Organik

bir madde varsa örneğin.

Tabii oradan yaş tespit ediliyor ama

kullanılan malzeme

işte diye göre de ayrım yapılabiliyor

zamanla. Burada şey de var

hocam değil mi? Yani ben bu özellikle

bizim kanaldaki Kutsal Kitap Rehberi

serisine de hazırlanırken

şeylere bakmıştım. Bu Kuzey Arabistan'daki

Kaya yazıtlarını incelemiştim bir ara.

Orada 30 bine yakın böyle yazıtlar

var. Ve ekseriyetle

hep şeyi görüyorsunuz. Yani oradan geçen

bir kabile, bir aşiret

bir hatıra bırakmak istiyor.

Yani Amr buradaydı yazıyor.

Yani yazıtların 30 bin yazıt varsa

bunun neredeyse 20-25 bini

böyle yazılar. Yani şu buradaydı, bu buradaydı.

bir hatıra bir iz bırakmaya çalışıyor.

Veya bizim Ayasofya'daki

halfdan buradaydı diye bir

Viking askerinin varakasının kazıması gibi.

Şu an mesela şey

bizi izliyorlar arka planda

bir kaya resmi var ya

o kaya resmi mesela Baykal

bölgesi ya da Baykal'ın yani Yenisey

bölgesi birazcık daha

ama oradaki motifler

İskandinav motifleri. Ne işi

var bu adamların orada onları konuşacağız birazdan.

Evet yani tek tek görseller üzerinden de

gideceğiz.

Şimdi aslında bu büyük ölçüde anlaşılmış oldu. Peki bunları biz Türklerin eski inançlarını yani Türk kültürü ve mitolojisini tespit ederken nasıl kullanıyoruz? Yani nasıl bir metot uyguluyorsunuz bu resimlere bakarak?

Tabii şimdi az önce bahsetmiştim mesela Sibirya'da belirli bir dağ keçisi çizimi var ya da belli bir geyik tipolojisi var stilistik olarak.

İskitlerin belli bir geyik stilizasyonu var.

Birazcık daha güneyine indiğimizde İrani toplulukların belirli bir dağ keçisi ve geyik.

Geyik yok aslında İrani'lerde çok fazla ama nadiren işte bu şeyde Saymalıtaş, Tamgalısay gibi o Maveron Nehir bölgesinde birazcık daha yoğun.

Ama kuzeye gittikçe bu stil değişiyor.

Altaylılar ise çok özgün. Nasıl çok özgün? Örneğin Altaylılar'da biz belli başlık kaya resimlerini gün, gün, güneş ve ay gibi sunmenler dediğimiz çizimleri görmüyoruz 2000'e kadar ama 2000'den sonra birdenbire patlamaya başlıyor.

Haliyle M.Ö. 2000'lerde biz Sibirya bu tarihlendirmeler yapılabiliyor.