CANLI YAYIN - Ax-3 Dünya'ya döndü! Türkiye'nin ilk astronotu evine geliyor.

120 kilometreden aşağı doğru inmeye devam ettikçe işte bu şok dalgasının arkasında artık maddenin başka bir hali olan plazma denen bir şeye dönüşüyor bu gaz.

Ve bu sebeple de ısınmaya başlıyor yüzeyimiz.

Belli bir yerden sonra bu plazma yani belli bir yerden sonra değil belli bir irtifadan aşağı doğru indikçe bu plazma o kadar etrafını kaplıyor ki bu hızla giren kapsülün.

Örneğin artık radyo dalgaları da bu yeri geçememeye başlıyor bu bölgeyi ve bir iletişim kopması yaşıyoruz belli işte 5-6 dakika süreyle.

Kapsülümüz daha sonra yavaş yavaş yavaşlıyor ve işte sanıyorum yerden 5,5-6 kilometre yüksekliğe kadar kapsül olarak geliyoruz ve sonra ilk paraşütler açılıyor, sonra ana paraşüt açılıyor ve iniş yapıyoruz.

Aslında yapmaya çalıştığımız şey şöyle, uzaydayken çok büyük bir potansiyel enerjimiz var.

Yani çok yüksekte olmanızdan kaynaklı.

Aynı zamanda çok hızlı olduğumuz için çok yüksekte kinetik enerjimiz var.

Ama yere indiğimizde hem hızımızın hem irtifamızın sıfır olmasını ve bunu yaparken de çok yüksek bir hızla çarpmamamızı istiyoruz.

Dolayısıyla enerjiyi de olduğu gibi kaybedemeyeceğimiz için yol boyunca biz bu enerjiyi ısıya dönüştürüp atmaya çalışıyoruz.

Bu iniş sırasında bu kapsülün ön tarafı yaklaşık 1800-1900 derece civarına kadar ısınıyor ama içeride insanlar santigrat derece ama insanlar bunun belli hani çok da büyük olmayan birkaç santim sonrasında hani hayatta kalabiliyorlar.

Bunun sebebi de aslında hem uzay aracımızın şekli hem de kullandığımız malzemelerle alakalı.

Hocam şimdi o ekranı da bir vermek istiyoruz siz bir yandan anlatırken.

Evet lütfen devam edin.

Aslında mesela şeyle başlamak lazım belki.

Niye kapsül şekli kullanıyoruz?

Çünkü mesela düşündüğümüz zaman süpersonik uçakları uçları sip sivri olur.

Ve aslında atmosferi yararak çok hızlı gidebilir.

Bu doğru.

Hipersonik uçak tasarımları da böyledir.

Ama biz hipersonik deyince ses hızından 5 kat fazladan itibaren işte hipersonik olarak adlandırıyoruz.

Fakat hipersonik akışlarında belli katmanları var.

Çok yüksek hipersonik hızlardaysanız çok sivri bir burnunuz olursa evet çok hızlı gidersiniz.

Ama bizim amacımız burada aslında yavaşlamak, çok hızlı gitmek istemiyoruz.

Ve o kadar sivri burunlu bir araçla nasıl diyeyim öyle bir malzeme teknolojimiz yok.

Yani orayı soğuk tutacak ve o kadar ısıya dayanıklı olacak o sivri ucu çünkü çok daha fazla ısınıyor.

Böyle bir malzememiz yok.

O yüzden işte 1950'lerin başında ta Apollo'lardan önce hani ta ondan da önce Merkür'lerden önce işte bu biz acaba bunu küt cisim yapsak ne olur diye düşünmüşler.

Buna göre bir malzeme buluruz diye düşünmüşler.

Ve aslında biz bugün hala bu tasarımları yaparken 1950'lerin bilgilerini kullanıyoruz.

Değişik tür malzemelerimiz var. Herkesin bildiği işte mesela Space Shuttle'da kullandığımız malzemeler başka. Onları aslında bir zamanlar bu ayrımı şöyle yapıyorduk. Tekrar kullanılabilir malzemeler ve ablator dediğimiz yani yanarak kendini tüketen malzemelerdi.

Bugün SpaceX'in PICA-X isimli bir ısı kalkın malzemesinden bahsediyoruz.

Onlar tekrar kullanılabilir ablator malzeme yapmış oldular bir yerde.

Bu da aslında işte ticari uzayın faydaları diyebiliriz.

Çünkü bu malzeme aslında yeni değil.

Daha 90'lardan beri PICA ismiyle üretilen NASA'nın kullandığı hatta işte en son Curiosity'yi o indirdi.

Daha önce Stardust'ı o indirdi.

Bu ablator dediğimiz malzeme tam Türkçesinde olduğunu zannetmiyorum bilmiyorum varsa belki birileri söyleyebilir.

Bu ablator malzemelerinin de değişik türleri var.

Bir tanesi daha ağır yani.

Ablator'u taşıyan.

Bir tanesi galiba hocam.

Ablatif denmiş galiba.

Ablatif tamam ablatif malzemeler diyelim.

Bir kısmı bunların daha yoğun olan mesela işte mantar ağacından filan yaptığımız malzemeler var.

Apollo bu tarz bir malzeme kullanıyordu.

Daha ağır ama şimdi artık yeni jenerasyon diyebiliriz.

Çünkü son zamanlarda çıkan bir de düşük yoğunluklu yani çok daha hafif ablator malzemeler var.

Bunlar çok yüksek hızlara da aslında uygun olarak tasarlanmıştı.

Yani mesela biz şu an yedi buçuk kilometre böyle saniye bir giriş aşamasının başlangıcından bahsediyoruz.