Müstakim Arıcı, İlimler Tasnifi Problemi, 5. Ders

Birine dini, diğerine insani diyor, beşeri.

Dini olan, yani Peygamber'e gelen,

Peygamber'le de ki Hazreti Peygamber bu İslam'da,

gelen vahiye istinad eden bilgi sahası,

bir de insanın çıkarımıyla ortaya koyacağı bilgi alanları, bilim dalları.

Şimdi burada bir şey söyleyeceğim arkadaşlar.

Arkadaşlar bu ayırım yani dini, insani, kişer'i, felsefi veya nakli, akli gibi adlarla anılacak olan bu ana maksim, ana ayırım bundan sonraki literatürde asıl belirleyici durumdadır.

Yani eserlerin büyük bir çoğunluğu ta en başta dini ve insani, dini ve felsefi neyse şeklinde ikiye ayıracak.

Çünkü artık Kindi'nin yaşadığı asır, Hicri 3. asır, Vefat Tarihi, 860'lar.

Artık İslami ilimler tedrin asrını yaşıyor.

İlim dalları artık bir ilim sahası, bir ilim dal olarak müstakilleşiyor.

Dolayısıyla öyle bir alan var ve bu alanın da bir şekilde şemaya girmesi lazım.

Bunu da Kindi'yi ve sonraki isimlerde göreceğiz.

Bu arada bu literatürle ilgili yazılmış oldukça iyi bir makale var.

Çokça istifade ediyorum ben makaleden.

Tam da bu ayrımı zikrederken onu hatırlatmak istiyorum.

Değerli Ömer Türkler Hocamızın İslam Düşüncesi'nde İlimler Tasnifi makalesi.

Hocanın makalesinde tabii tarihi malumat ve tasviri bir anlatım yerler olmakla birlikte bir problemi konu ediniyor o literatür boyunca.

Ve o problemde tasnif dediğimiz eserlerde ayırım ne üzerinden yapılmış?

Bunun tarihi arka planını vererek zaman içerisindeki seyrini anlatıyor.

O arka plan ve seyir şu tema üzerine kurulu.

Dini ilimler ve felsefi ilimler.

Nereden çıkıyor bu?

Neden böyle bir ayrım var?

Bunu arka planı için o makaleyi önerebilirim.

İyi bir çalışma.

Şimdi devam edelim.

Kindi'nin insani ilimler teorik, yani felsefi ilimler teorik ve pratik malum.

Burada dikkat çekici bir şey.

Bizim malum olan daha sonraki çokça göreceğimiz sıralamadan farklı bir sırayla başlıyor Kindi.

Matematik önce.

Bunun bir sebebi var.

Matematiğin önce girip mantığın sonra gelmesi.

Kindi burada bir müfredat önerisinde bulunuyor.

Platoncu felsefenin bir yansıması diyebiliriz buna.

Öncelikle matematik ilimlerle zihnin bir anlamda felsefe yapmaya hazırlanması, doğru düşünmeye hazırlanması, ondan sonra mantık ve ondan sonra asıl felsefenin esas alanı burası olacak.

Dolayısıyla matematiğin mantıktan önce bir alet ilmi gibi konumlandırılması felsefe eğitimi, eğitim tarihi için önemli bir husus.

Ayrıca ilmin nefs diye psikolojiyi adlandırması ve onu ayrı bir yere koymasıyla önemli bir şey kindiğinin.

Ve bildiğimiz kadarıyla, yani şu anki literatür bunu gösteriyor.

Eğer daha önce kullanılmışsa o ihtimalde dikkate alarak söyleyelim.

Metafizik için el-ilahiyyat terimini ilk defa kindini kullandığını da burada ifade edelim.

Felsefe-i ula ve el-ilahiyyat kindi de görülen şeyler.

Devam edelim kavramlar.

Evet, şimdi Harizmi'den devam edeceğiz arkadaşlar.

Vefati-i Hul-Ulum.

Dikkat edersek arkadaşlar, demin bir şey söyledim.

Ömer Hoca'nın makalesinin ana eksenini oluşturan bir meseleden bahsettim.

Yani mahallur niza diyebiliriz biz İslam döneminde özellikle şerhaşe literatür döneminde kullanılan bir kavram.

Yani şey, problemin odak noktası.

Problemin odak noktası neydi?