📺 Kanal: Evrim Ağacı
Video süresi: 166:58 (Sadece ilk %15'lik özet gösteriliyor)
Sayfa 5 / 7 (Toplam 315 satır gösteriliyor)
O yüzden o çizgiler daha sonradan laboratuvarda ölçtüğümüz elementlerin sorma çizgileriyle eşleniyor birkaç 10 yıl sonra.
Ama yani daha 19. yüzyılın en başında güneş bize temel bilim öğretmeye başlıyor.
Hatta ondan öncesine gidelim oraya gelene kadar.
Mesela Newton ne yapıyor?
Prizmadan geçiriyor güneş ışığını.
Beyaz ışığın içerisinde farklı renkler olduğunu görüyor.
Hatta ne bileyim biraz daha erken gidelim.
Galileo mesela teleskobu icat ediyor.
Hemen güneşe bakıyor.
Orada güneş lekelerini görüyor.
Güneş lekelerinin periyodunu ölçüyor.
Güneşin kendi etrafındaki dönüş süresini hemen ölçüyor.
Yani diyeceğim o ki güneşle ilgili bilgimiz aslında çok daha erkene gidebiliyor.
Ama son yıllarda özellikle uzay tabanlı keşiften sonra mesela güneşe hassas olduğumuz dalga boyu değişti.
Yani mesela X ışınlarında ve UV ışınlarında bakabiliyoruz uzay tabanlı teleskoplar sayesinde.
Onun dışında daha uzun süreli gözlemlerimiz var biliyorsun güneş 11 senede bir kutup değiştiriyor bunu yaparken de çok sancılı bir süreç işte sürekli malum fırtınalar gönderiyor bize 22 senelik yaklaşık olarak bir periyotla bir hareketi var yani manyetik kutuplarının.
Mesela bunu uzun yıllar boyunca, yüzyıllar boyunca takip ederek bazı çalışmalar yapılabiliyor.
Ama tabii güneşle ilgili en önemli söylemek istediğim şey aslında güneşle ilgili değil.
O da şu, güneşi anlayabilmemiz için, az önce söylediğim şeyleri gerçekten söyleyebilmemiz için aslında yüzyıllardır süren,
yani en azından 300 yıldır süren diğer yıldızları takip etme ve anlama sürecimiz var.
Yani diğer yıldızların kontekstine oturtunca, diğer yıldızlara göreli kendi güneşimizi anlayınca ancak güneşimiz hakkında bazı şeyleri fark edebiliyoruz.
Mesela güneşin içindeki enerji kaynağı ile ilgili mesela en başta sorular var.
Mesela o da şeyle alakalı değil, diğer yıldızlarla alakalı değil ama bizim yıldızımızla da alakalı değil, kuantum mekaniğiyle alakalı.
Çünkü ilk başta düşünülüyor ki bu güneşin eğer gerçekten içerisinde şey olacaksa, tepkimeler olacaksa ve elementler birleşecekse bunun için yeterli enerji yok deniliyor.
Milyon yaklaşık olarak 15 milyon kelvin gibi bir şey olması lazım güneşin merkez sıcaklığı.
Ondan sonra kuantum mekaniği keşfedildikten sonra anlaşılıyor ki aslında bete vesaire arkadaşları bu tünelleme sayesinde aslında o reaksiyonlar mümkün olabiliyor.
Az önce bahsettiğim mesela PP reaksiyonları, proton proton serisi aslında çok olası bir şey değil.
Ancak onları uzun süre bekleyince ve biraz da rastsal olarak yani tünelleme sonucunda mümkün olan reaksiyonlar.
Bunlar fizik algımızla yani sadece gözlemsel de değil onu vurgulamaya çalışıyorum.
Fizik algımızla, gelişen kuantum mekaniği algımızla ve diğer yıldızları gözlemsel olarak takip etmemizle beraber birlikte evrilen bir süreç.
Evet ben de birazcık aslında.
O açıdan soruyordum aslında. Mesela CNO yolağından bahsettin mesela veya işte bu PP yolağından bahsediyorsun. Bunların önemli bir bölümü aslında teorik fizikten de beslenen alanlar.
Yani gidip de güneşin içerisindeki bir reaksiyonu örnekleyemiyoruz. Onu teorik olarak yaklaşıp gözlemsel olarak doğrulamamız gerekiyor değil mi? Böyle söyleyebiliriz.
Doğrudur. Hatta özellikle PP serisi için konuşuyor olacaksak, PP serisini mesela deneysel olarak tekrarlamamız dünyada imkansız.
Bunu ancak teorik olarak hesap edebiliriz. Çünkü inanılmaz derecede az olası bir reaksiyon.
Bu arada izleyicilerimizden Erkin Alp sormuş.
Güneşin benzer boyuttaki diğer yıldızlara göre daha sakin olması hakkında söylemek istedikleriniz.
Bunun hakkında bir şey söyleyebiliyor muyuz? Diğer yıldızlara göre daha sakin mi? Daha agresif mi? Yoksa o açıdan da mı sıradan?
Şöyle söyleyeyim. Şimdi tabii burada çok genelleme de yapmak istemiyorum. Diğer yıldızlar derken neye göre? Bunu önce açalım.
Tipik yıldız yani galaksimizde. Bu arada evrende kelimesini de kullanmak istemiyorum.
Çünkü yıldız popülasyonu konusunda genelde galaksi içerisinde örnekleme yapıyoruz.
Yıldız galaksimizde rastsal bir yıldız seçtiğinizde bu yıldızın M tipi kırmızı cücü olma ihtimali çok yüksek.
Yani şu yıldız galaksimizde bu ve evrende de genel olarak öyle olmalı.
Şimdi bu yıldızlar tamamen konvektif yıldızlar.
Yani ısı iletimi gazın böyle döngüler halinde yavaş yavaş yukarı çıkmasıyla ısı iletiliyor.
Böyle olduğu için bir de manyeti hydrodinamik diye bir fizikte alan var. Bu genel olarak akışkan içerisinde manyetik alanların nasıl hareket edeceği ve akışkanı nasıl etkileyeceği ile ilgili bir alan.
buradan bildiğimiz kadarıyla manyetik alanlar bu konvektif akışa donuk haldeler.
Yani bunun üzerine bağlı haldeler.
O yüzden manyetik alan aslında o plazmayla beraber yavaş yavaş yukarı çıkıyor.
O yüzden M tipi yani düşük kütleli yıldızlarda çok fazla konvektif manyetik aktivite var.
Bu sayfadaki alıntılar, yapay zeka destekli otomatik deşifre sistemimiz tarafından oluşturulmuştur. Orijinal video ve tüm hakları ilgili YouTube kanalına aittir. Sitemiz yalnızca arama kolaylığı sağlamaktadır. Telif hakkı sahipleri, iletisim@minhec.com üzerinden bildirimde bulunarak içeriğin kaldırılmasını talep edebilir.