Güneş'te Neler Oluyor?! | Dr. Tansu Daylan ile Güneşi Didikliyoruz!

Bütün bu göz

Bütün bu değişkenlere bakacak olursak bizim yıldızımızı böyle çok özel bir yere koyamayız.

Bir dağılımın içerisindeki örneklerden bir tanesi.

Bizim kendi yıldızımızı sürekli özel bir yere koyma eğilimimizin birinci tabii sebebi bizim en başından tarih boyunca yaptığımız hata insanı özel bir yere koymak.

Hani insanı özel bir yere koyunca sanki dünya, ay ve güneş de sanki özel bir evrende konumda olması gerekiyormuş gibi düşünülebilir.

Aslında öyle değil.

Ama genelde parametre uzayına baktığımızda, az önce bahsettiğim değişkenlere baktığımızda mesela,

kütleye bakıyorsunuz mesela çoğu yıldızdan daha kütleli bizim gezegenimiz.

Yani %90-95'ten daha fazla kütleli olması lazım.

Yani bu diyeceğim o ki evrende rastsal seçeceğiniz bir yıldız genelde güneşimizden daha az bir seve.

Ama bu güneşi çok fazla özel yapmıyor.

Sadece daha göreceli olarak nadir yapıyor.

Metal bolluğuna gelecek olursak bizim population 1 diyoruz yani geç popülasyon.

Bizim yıldızımız gibi birçok başka yıldız var.

O yüzden böyle çok özel bir yere koyamıyoruz ama göreceli olarak nadir, daha kütleli, o yüzden yüzey sıcaklığı daha yüksek olan ve ana dizide olan yani normalde hidrojene her lüma yakmaya devam eden bir yıldız.

Ve ana dizinin dışına çıkmış yıldızlar var. Onlar zaten daha nadir ve onların evrimleri çok daha hızlı olduğu için aslında bu ana dizide olan yıldızlara daha tipik diyebiliriz.

Diğerleri çok daha çabuk evriliyorlar ve nereye gideceklerse işte kara deliktir, nötron yıldızıdır oraya doğru veya beyaz cücedir oraya doğru evriliyorlar.

Yani bu o zaman benim anladığım çok çok özel bir tarafı olan bir yıldız değil Gülüş.

Hani ne bileyim evrendeki en büyük yıldız, en küçük yıldız, en parlak yıldız, en sönük yıldız falan gibi bir özelliği yok sıradan.

Bu tabii istatistiki olarak da aslında beklediğimiz şey bir yerde.

Eğer ki tamamen rastgele dağılıyor olsaydı yaşam ama tabii ki belli yıldızların etrafında belki yaşamın oluşma ihtimali daha yüksekse

veya işte gezegenlerin o yıldıza göre konumunun bulunma ihtimali.

Şu yüzden söylüyorum hani güneş bizim için çok önemli.

Ama uzaydan bahsederken her zaman aklımıza gelen şey hani yaşam olarak biz tek yaşam mıyız?

Bizi özel kılan şey ne?

Gibi sorulara gidiyor aklımız.

Senin de biraz bahsettiğin gibi.

O durumda da akla gelen ilk şey bu yıldızın acaba bir özelliği var mı?

Yaşamı ortaya çıkarabilmek adına ya da yaşamı pekiştirmek adına.

Aslında herhalde o iki uçlu bir soru.

Çünkü varsa kendimizi özel hissedeceğiz belki.

Ama çünkü hani o şekilde olduğu için biz var olduk ama az önce verdiğin bilgiyle birleştirdiğimizde bu sıradan bir yıldızsa o zaman çok daha etkileyici bir olasılığa kapı aralanmış oluyor.

Çünkü bunun gibi yıldızlardan milyarlarca var evrenin içerisinde.

Dolayısıyla bir o kadar da hani başka yaşamların olma ihtimali artmış oluyor bir yerde.

Tabii ki olmak zorunda değil sırf burada bir yaşam oluştu diye bu yıldızın etrafındaki bu gezegende bir yaşam olduğu için ama böyle böyle olasılıkları tartıyoruz.

Aslında biraz da sana onu sormak istiyorum bu söylediğim ilgili söyleyeceklerim varsa yine ekle ama şimdi yıldızla ilgili yıldızlarla ilgili ve güneşle ilgili bize bir dolu bilgi verdin az önce.

Ama sadece hani buradan bakarak gözleyebildiğimiz işte belki birazcık onlardan da bahsedebilirsin daha yeni yeni araçlar gönderebildiğimiz hatta yani insanlık tarihini ve teknoloji tarihini bile düşünecek olsak anlamlı teleskopların buralardan anlamlı veriler toplayabilecek teleskopların tarihi herhalde 60-70 yılı geçmeyecektir.

Hani gözle yapılan gözlem haricinde hani böyle işte X ışını teleskopları, ultraviyole teleskopları, uzay teleskopları hani uzayda konuşlandırdığımız teleskoplar gibi şeyler.

Bu güneşe dair bildiklerimizi, yıldızlara dair bildiklerimizi nasıl bilebiliyoruz?

Nasıl bu kadar net bir şekilde bu kadar yüksek isabetlilikle bunların davranışlarını öngörebiliyoruz?

Belki kısa dönem davranışları değil ama uzun dönem davranışları.

Mesela ömür döngülerini nasıl bilebiliyoruz?

Evet yani bu epey etraflıca tabii konuşabileceğimiz bir konu.

Önce çok kısaca tarihiyle ilgili bir küçük yorum yapayım.

Yani güneşin gözlemleri ise konu aslında güneşi biz epeydir.

Yani kendimizi bildiğimizi bileli aslında gözlemliyoruz.

Çünkü gökyüzündeki en parlak eksi 26 kadirdeki bir cisimden bahsediyoruz.

Yani en parlak, en pares gözlemlenebilir bir şey ama yer tabanlı gözlemlerin çok çok faydalı olduğu zamanlar biraz daha eskiye gidiyor aslında.

Öyle mi?

Yani tabii 19. yüzyılın başında da Fraunhofer mesela güneşe bakıyor ve belirli çizgiler görüyor.