Ekrem Demirli, Ebû Talîp Mekkî, Kûtü'l-kulûb: Havâtır Bahsi , 1.Seminer

ortaya çıkıyor. Kim? Mesela Haris-i B'Neset

Muhasibi gibi.

Şimdi böylece İslam düşüncesi her çağda

şöyle bir şeyden hareket ediyor.

Yani bir daha katı bir

tradisyon, yani bir hareket.

Ondan sonra biraz daha

uzlaşmacı demeyelim ama yani

daha rasyonel bir çizgi.

Ama aynı anda biraz daha

böyle ortada olan bir şey. Yani

arada olan bir şey. Böylece

her çağın kendi içerisinde şeyleri var.

Müfritleri var.

Biraz daha mutedli olanlar var.

Bir de şeyleri yani sentezcileri

var. Şimdi mesela bir gün

İslam düşüncesi üzerinden

İslam düşüncesi tarihini yazmaya kalksanız

şöyle bir şey yapabilirsiniz. İslam

düşüncesindeki sentez hareketleri

Hani böyle var ya şimdi tecdit, mecdit falan diye konuşuyorlar ya.

Mesela sentez hareketleri diyebilirsiniz.

Mesela dersiniz ki birinci asırda bu Hasan-ı Basri'dir dersiniz.

Bir sonraki asırda diyelim ki mesela muhasibidir dersiniz.

Bir sonraki asırda işte yine arada mesela Ebu Hanife dersiniz belki mesela.

İşte sonra bilmem kimdir falan böyle devam eder.

Yani değişik alanlarda İslam düşüncesi sürekli böyle bir yani kırılmalar, çatışmalar ve bir sentez.

Yani yıkıla döküle yani böyle bir tartışmalar yani kırılmalar falan böyle iç içe gelişiyor.

Ve hep bir sentez üretiyor.

Yani her çağ içerisinde bir sentez üretiyor.

Dolayısıyla biz şimdi mesela diyelim ki mesela Gazali'den geriye gitsek, Gazali'nin bir önceki çağda benzeri kimdir filanca diyebiliriz.

Ondan bir sonra önceye gitsek kimdir filanca diyebiliriz.

Mesela dedim ki İbn-i Tehmiye'den geriye gitsek bir önceki çağdaki benzeri kimdir şudur diyebiliriz.

Ondan bir önceki çağda şudur diyebiliriz.

İşte mutezli birisinden geriye gitsek kimdir şudur diyebiliriz.

Yani böylece her çağ kendi içerisinde kendi temsilcilerini, kendi düşünürlerini, kendi yazarlarını, kendi çizilerini oluşturuyor.

Burada şimdi dikkat ettiğimiz nokta şu, İslam'ın bu çağları çeşitli nedenlerle daha hareketli.

Yani ilk 2-3 asır daha hareketli.

Bir, şimdi Müslümanlaşma hareketleri çok güçlü, çok yoğun.

Neden?

Yani İranlar Müslümanlaşıyor, işte Türkler Müslümanlaşıyor, Berberiler Müslümanlaşıyor, Mısır Müslümanlaşıyor vs.

Yani Afrika Müslümanlaşıyor, Afrika'nın ortalarına kadar gidiyor filan.

Bir bu, Müslümanlaşma hareketleri çok yoğun.

Müslümanlaşma hareketleri yoğunlaşınca bizde şimdi şöyle bir yanılgı var arkadaşlar.

Müslümanlaşma olduğunda sanki böyle hani bir anda herkes Müslüman oluyormuş gibi.

Yani bir kişinin Müslüman olması gibi mevzuyu addediyoruz.

Müslümanlaşma belki birkaç asırda devam eden bir süreçtir.

Bunu bir defa böyle kabul etmek lazım.

Yani Müslümanlaşma dediğimiz şey, yani düşünce tarihinde ve İslam tarihinde Müslümanlaşma devam eden bir şeydir.